آوای شمال
  • گزیده اخبار :
  • شنبه ۲ تیر ۱۳۹۷ , Saturday 23 June 2018

    ابزار هدایت به بالای صفحه

    avayeshomal.ir
    آرشیو سایت





  • کد مطلب : 98153
  • تعداد نظرات : ۰ نظر
  • تاریخ انتشار خبر : ۱۸ بهمن, ۱۳۹۶ - ۰۹:۲۷
  • شما اینجا هستید :اقتصادی
  •   

    روستاهای ایران مجری نسخه مبهم و غیربومی طرح” ترسیب کربن”

    طرح 14 ساله و بین‌المللی ترسیب کربن در ایران، نسخه‌ای غیربومی است که مشارکت واقعی در آن دیده نمی‌شود. این طرح سیاست‌های بدون پشتوانه‌ای مانند خروج دام از مرتع و تعطیلی کشاورزی را دنبال کرده و از ارائه گزارش عملکرد شفاف سرباز می‌زند.

    آوای شمال/ طرح ترسیب کربن چیست؟

    به ادعای متولیان اجرا، طرح ترسیب کربن به روند ذخیره کربن موجود در هوا در خاک و گیاهان گفته می‌شود. هدف نهایی طرح ترسیب کربن نیز، ارائه یک مدل اقتصادی جهت رسوب دادن کربن در جو و کاهش گازهای گلخانه‌ای است. این هدف با ایجاد یک ساختار محلی اقتصادی-اجتماعی، انگیزه مشارکت گروه‌های مردمی را افزایش داده و آنان را به سمت فعالیت‌های مشارکتی ترغیب می‌کند. همچنین ضمن احیای مراتع منطقه و کشت گیاهان به‌صورت مشارکتی و ذخیره کربن هوا، مشاغل جایگزینی را به روستاییان پیشنهاد داده تا باعث فشار کمتر بر منابع طبیعی شود.

    مدل اجرایی ترسیب کربن در سه سطح محلی، ملی و جهانی برنامه‌ریزی‌شده است. سطح محلی باهدف بهبود شرایط اجتماعی-اقتصادی روستاییان، سطح ملی باهدف احیای مراتع و بالاخره سطح جهانی که باهدف ترسیب کربن دنبال می‌شود.

    طرح ترسیب کربن یکی از طرح‌های بین‌المللی است که حاصل تعامل سازمان مراتع و جنگل‌های ایران و صندوق جهانی محیط‌زیست است و در بیش از ۱۷ استان کشور به فاز اجرا رسیده است. این طرح در سال ۱۳۸۲ در منطقه سربیشه استان خراسان رضوی کلید خورد.

    مجریان نقطه تمایز این طرح با سایر طرح‌های مشابه که در حال اجرا است را جامع‌نگری این طرح می‌دانند و معتقدند در فرآیند اشتغال‌زایی و معیشت، از صفرتا صد فرآیند که شامل آموزش، تولید آزمایشی، بازاریابی و برندینگ است؛ دیده می‌شود. این مجریان هم‌چنین اعتقاددارند که در فاز نخست بامطالعه منابع روستا، استراتژی معیشت تدوین‌شده و سپس با جلب مشارکت مردم در تمامی فرآیندهای برنامه‌ریزی، اجرا و نظارت، این استراتژی‌ها به مرحله اجرا می‌رسد.

    این طرح هرچند ادبیات زیبایی دارد اما سؤالات اساسی زیادی پیرامون اجرای آن در منطقه وسیعی از کشور بدون پاسخ باقی‌مانده است که پرداختن به آن در تبیین کیفیت اجرای این طرح کمک می‌کند.

    مشارکت در اجرای طرح ترسیب کربن از حرف تا عمل ؟

    به اعتقاد مجریان این طرح نقطه عطف اجرای ترسیب کربن، حضور در جوامع محلی و جلب مشارکت مردم در تمام حوزه‌هاست. مشارکت کلیدواژه زیبایی است که چندان با عملکرد ۱۴ ساله این طرح در کشور همخوانی ندارد. به‌طوری‌که تعاونی الغدیر که از ابتدای این طرح در منطقه سربیشه ایجادشده است هنوز در سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری قرار دارد و مدیرعامل آن در طی این ۱۴ سال همواره از تسهیلگران طرح است.  به عبارتی می‌توان گفت کوچک‌ترین توانمندسازی در جوامع محلی علی‌رغم شعارهای این طرح صورت نپذیرفته است.

    انگیزه اغلب مردم از همکاری در اجرای این طرح، اعطای تسهیلات از منابع صندوق‌های خرد روستایی است که این وعده مجریان نیز در عمل محقق نشده است و مبالغ بسیار ناچیز تسهیلات این صندوق‌ها با سقف مشخص چندان مشکل‌گشا و معیشت ساز نیست.

    سیاست خروج دام از مرتع در طرح ترسیب کربن چه پیامدهایی دارد؟

    خروج دام از مرتع نیز یکی از چالشی‌ترین بحث‌ها در اجرای این طرح است. ذخایر ژنتیک و منابع پروتئین کشور با این سیاست در معرض خطر جدی است. خروج دام از مرتع و تغییر نژاد دام در مناطق اجرای این طرح به‌کرات مشاهده‌شده است. یکی از اصلی‌ترین منتقدان اجرای این سیاست، وزیر جهاد کشاورزی است. مهندس حجتی دراین‌باره می‌گوید: «دیگر امروز برخی از مسائلی که روی آن تأکیدداریم موضوعیت ندارد. باید ساختار فکری‌مان را عوض کنیم. شاید تا دیروز برای طرح تعادل دام و مرتع خیلی وقت می‌گذاشتیم و هزینه صرف می‌کردیم اما الآن باید از چوپانی که دیگر امروز پیدا کردنش سخت است خواهش کنیم دام‌هایش را بیاورد و در مرتع بچرد تا برخی از گونه‌ها ی حیات و زندگی دوباره بیابند».

    چرا گزارش عملکرد ۱۴ ساله ترسیب کربن شفاف نیست؟

    عدم شفافیت و ارائه گزارش عملکرد ۱۴ ساله نیز ازجمله مباحث و چراهای بزرگی است که باید به آن پرداخته شود. مجریان به بهانه اجتماعی بودن ماهیت این طرح و قاعدتاً زمان‌بر بودن آن از ارائه گزارش عملکردهای شفاف سرباز می‌زنند.

    علت اصرار عجیب طرح ترسیب کربن در مشارکت بانوان روستایی چیست؟

    این طرح، بر حضور بانوان و ایجاد بستر اشتغال‌زایی آن‌ها به‌صورت ویژه می‌پردازد به‌طوری‌که یک‌سوم از مخاطبین خود را از بین بانوان جست‌وجو می‌کند. دراین‌بین کنترل رشد جمعیتی در روستاها به‌صورت نگران‌کننده‌ای مشاهده می‌شود. در پایش ترسیب کربن توسط دکتر محمود فال سلیمان استاد دانشگاه بیرجند به این موضوع پرداخته‌شده است. طبق برآوردهای صورت گرفته توسط ایشان[۱]، نرخ رشد جمعیت بین سال‌های ۸۵ تا ۸۸ در روستاهای محل اجرای پروژه در خراسان جنوبی از ۴٫۶% به ۱٫۲% کاهش پیداکرده است. شاید بتوان این موضوع را یکی از برجسته‌ترین نمودهای اهداف فرهنگی پشت پرده این نسخه غربی دانست.

    کاهش سطح زیر کشت محصولات راهبردی کشاورزی و جایگزینی محصولات فانتزی و غیر مهم در این طرح با چه رویکردی دنبال می‌شود؟

    تعطیلی کشاورزی از آن دست اهدافی است که به‌صورت گسترده در روستاهای محل اجرای طرح به آن اهتمام شده است. تغییر الگوی کشت از محصولات پرمصرف به محصولاتی نظیر گیاهان دارویی[۲] که بازار مصرف خاصی هم در بعد انبوه برای آن فراهم نشده است نیز یکی از دغدغه‌های جدی مطرح‌شده پیرامون اجرای این طرح است.

    مدل‌های موفق بومی در مناطق روستایی ایران در سایه اجرای این طرح به فراموشی سپرده‌شده است و دستگاه‌های عریض و طویلی مانند سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری و سازمان حفاظت محیط‌زیست کشور به‌جای سازمان‌دهی و اصلاح این مدل‌ها، عملاً ابزاری در دست سازمان‌های بین‌المللی برای پیشبرد اهداف آن در جوامع روستایی هستند.

     این طرح به‌صورت گسترده در بیش از ۱۷ استان کشور در حال اجرایی شدن است و سیاست‌های مبهم و بدون پشتوانه‌ای را در حوزه مسائل اقتصادی و معیشتی و به‌طور ویژه در مباحث فرهنگی دنبال می‌کند. به نظر می‌رسد: مجریان این طرح باید پتانسیل خود را به‌جای اجرای اسناد توسعه‌ای مانند ۲۰۳۰ و سند توسعه هزاره سوم را صرف سازمان‌دهی مدل‌های بومی کرده تا از این رهگذر مشارکت واقعی و ارتقای شاخص‌های سلامت و آموزش و معیشت و رفاه در جوامع روستایی محقق شود.

     

    برچسب ها :

    نظرات