آوای شمال(طبرستان)
  • گزیده اخبار :
  • سه شنبه ۱۹ آذر ۱۳۹۸ , Tuesday 10 December 2019
    avayeshomal.ir
    آرشیو سایت





  • کد مطلب : 55190
  • تعداد نظرات : ۰ نظر
  • تاریخ انتشار خبر : ۳۰ خرداد, ۱۳۹۵ - ۱۵:۵۱
  • شما اینجا هستید :اخبار محمودآباد > یادداشت مخاطبین
  •   

    ماهی سفید ارزشمندترین ماهی استخوانی دریای خزر (بخش دوم)

    نسل کشی ماهی سفید در سایه بی تدبیری

    کم شدن نسل ماهي سفيد و انقراض آن، در رابطه با عوامل مختلف مانند، افزایش ورود بارهای ارگانیک و غیر ارگانیک باعث از بين رفتن نقاط اصلي تخم ريزي آن در مرداب انزلي شده است.

    آوای شمال/ کم شدن نسل ماهی سفید و انقراض آن، در رابطه با عوامل مختلف مانند،  افزایش ورود بارهای ارگانیک و غیر ارگانیک باعث از بین رفتن نقاط اصلی تخم ریزی آن در مرداب انزلی شده است. احداث پل بر رودخانه های حوزه جنوبی دریای خزر، احداث سد، صید بی رویه، آلودگی های شیمیایی و فیزیکی آب رودخانه ها، ورود فاضلابهای شهری، صنعتی و پسابهای کشاورزی که امکان رشد و رسیدن بچه ماهیان را به دریا در صورت مهاجرت و تخم ریزی نمی دهد، استفاده از آب رودخانه ها برای کشاورزی، اثرات پسروی و پیشروی آب دریای خزر(کاهش آب دریای خزر در سال ۱۳۵۸ – ۱۳۱۸)، افزایش رسوبات رودخانه ها بالاخره باعث از بین رفتن نژاد پائیزه گردید. عدم کنترل بر ابزار و ادوات صید و چشمه تور نیز ضربه دیگری بر روی ذخایر افزود. صید مولدین ماهی سفید به وسیله دامهای گوشگیر هنگام مهاجرت باعث از بین رفتن مولدان درشت از چرخه تکثیر گردیده که وزن و اندازه نسل های بعدی را کاهش داده است. این عوامل سبب گردید که از سه دهه قبل و بطور جدی پس از انقلاب اسلامی ایران، کار تکثیر و پرورش مصنوعی ماهی سفید و رها کردن آن به رودخانه ها به منظور بازسازی ذخایر با ارزش ماهی سفید و افزایش میزان قابل صید آن توسط شرکت سهامی شیلات ایران انجام گیرد.

    این عمل سبب گردید که ذخایر ماهی سفید ترمیم یافته و میزان برداشت سالانه افزایش یابد. اولین اقدام برای تکثیر مصنوعی ماهی سفید در سال ۱۳۱۸ صورت گرفت و پس از آن تا  سال ۱۳۴۱ حدود ۲۸۹ میلیون قطعه لارو ماهی سفید تولید و به رودخانه های سیاه درویشان در تالاب انزلی ، شفارود در غرب گیلان و شلمان رود در شرق استان گیلان رها شده است. در سال ۱۳۴۳ مرکز کوچکی در کنار رودخانه های حویق و سفیدرود، برای تکثیر مصنوعی ماهی سفید احداث شد که سالانه در این مراکز، چندین میلیون قطعه لارو تولید و به همان رودخانه رهاسازی گردیدند.  از سال ۱۳۶۰ تکثیر مصنوعی و رهاسازی انبوه بچه ماهیان سفید شروع شد و در طی سالهای بعد با روند افزایشی ادامه پیدا کرد.

    تکثیر مصنوعی ماهی سفید به صورت دونفره انجام می شود به این ترتیب که فرد تکثیر کننده ماهی ماده را گرفته و شخص دوم با یک پارچه تنظیف خشک، تمام بدن ماهی را خشک می کند. با یک دست سر ماهی را نگه داشته و با دست دیگر به قسمت آنال(مخرج) ماهی فشار می آورند تا تخمکها بیرون بریزند و یا اسپرمها خارج شوند. معمولأ به ازای هر ماهی ماده، اسپرم ۲ الی ۳ ماهی نر را خالی کرده و سپس به مدت یک دقیقه تشت حاوی تخمک و اسپرم را بهم زده و برای رفع چسبندگی، تخمکها را با آب رودخانه مخلوط کرده بطوریکه تخم ها آب را جذب نمایند.

    این عملیات باید کم کم انجام شود یعنی به ازای هر ۵ دقیقه تقریبا ۲ الی ۳ پیمانه آب وارد تشت می کنیم که بسته به درجه حرارت آب می تواند ۲۰ الی ۴۰ دقیقه به طول بیانجامد. بعد از حدود ۴ ساعت که تخم ها بعد از جذب آب به استحکام لازم رسیدند برای نگهداری تخم ها و آماده شدن آنها برای انتقال به سالن از انکوباتورهای سیس گرین(مکعب مستطیلی چوبی که بصورت افقی روی آب قرار می گیرد، سمتی که در داخل آب است و با تخمک ها و آب در تماس است توری و مقابل آن که به سمت آسمان است باز) که بصورت قطاری در رودخانه بسته شده اند استفاده می شود و بعد از ۲۴ الی۳۶ ساعت آنها را از سیس گرین خارج کرده و پس از شستشو در جعبه های یونولیتی بسته بندی کرده و به سالن انکوباتور منتقل می کنیم ودر آنجا تخمها را روی انکوباتور ویس می ریزند تا مراحل نهایی تکامل جنینی را طی کند.

    بین ۸ تا ۱۲ روز لارو ماهی سفید هچ می شود(بسته به درجه حرارت آب) و بعد از آن لاروها را به استخرهای خاکی منتقل و به مدت ۴۵ تا ۶۰ روز درآنجا از آنها نگهداری می کنند تا تبدیل به بچه ماهی انگشت قد شوند، سپس آنها را در رودخانه های حوضه جنوبی دریای خزر رهاسازی می کنند تا در نهایت باعث افزایش ذخایر و حفظ این گونه با ارزش شود.

    در استان مازندران در رودخانه ای مانند شیرود که بخش اعظم مهاجرت ماهی سفید و تخم های استحصالی از این رودخانه است و کارشناسان شیلات در فصل مهاجرت این گونه در آنجا برای تکثیر مصنوعی مستقر هستند، شاهد آن هستیم که صیادان غیر مجاز اطراف مصب این رودخانه که محل ورود این ماهی به رودخانه است تورهای گوشگیر خود را پهن کرده اند و مانع ورود آنها می شوند. یا در فصل مهاجرت تولید مثلی که از اسفند ماه آغاز می شود تعاونی های صید پره چه بر سر مولدین این ماهی در می آورند و هربار نیز به بهانه عدم صید به اندازه کافی که خود نشأت از همین صید می گیرد تاریخ پره را تمدید می کنند.

    در همین رودخانه محمودآباد که در سالیان نه چندان دور مملوء از ماهی، بالاخص ماهی سفید بوده است؛ چه شده که امروز هیچ نوع ماهی باقی نمانده که امروز ساکنان جانوری اکوسیستم این رودخانه را مار، لاک پشت، قورباغه و لارو حشرات تشکیل داده اند. براستی چه بر این رودخانه گذشته که به نظر بنده از یک فرصت به یک معضل چه برای شهر و چه برای محیط زیست تبدیل شده است.

    ورود فاضلاب منازل عیناً؛ که دارای انواع ویروس ها، باکتری ها، مواد شوینده … است. پساب های کشاورزی و صنعتی شامل انواع زهرابه های حاوی سم ها، آفت کش ها، کودهای شیمیایی که باعث ورود عناصر سنگین(فلزات سنگین) به رودخانه و سپس دریا شده است. امروز با پدیده ای تازه شناخته شده و خطرناک بنام میکروپلاستیک ها(MPs) (میکروپلاستیک ها اشیاء فوق العاده کوچکی هستند که در نزدیکی سطح، بستر یا بر روی ساحل دریاها و اقیانوس ها وجود دارند، در واقع آنها بعنوان اشیایی پلاستیکی که قطرشان کمتر از ۵ میلیمتر است، شناخته می شوند) که هنوز ابعاد آن برای ما ناشناخته است مواجه هستیم. به عوامل فوق بستر و مصب نامناسب و از همه مهمتر راکد بودن آب و عدم جریان با دبی مناسب به سمت دریا را نیز اضافه کنید. این مشکلات باعث عدم رغبت برای این ماهی و سرمایه ارزشمند دریا به رودخانه فوق برای تخم ریزی و ازدیاد نسل شده است که نه تنها باعث آسیب های زیست محیطی شده بلکه میتوان آن را عاملی برای کاهش صید در سالهای اخیر عنوان کرد.

    اما اگر بتوانیم با تشکیل شبکه جمع آوری فاضلاب کارآمد و احداث تصفیه خانه در بهبود کیفیت و کمیت آب و اشکالات بستر و مصب را رفع نماییم، میتوان سازمان شیلات استان را قانع به رهاسازی بچه ماهیان انگشت قد تکثیر شده در رودخانه محمودآباد کرد. بعد از انجام چنین کاری انتظار میرود  طی ۳ تا ۵ سال آینده ماهیان رها شده در صورت زنده ماندن برای تخم ریزی به همین رودخانه برگردند.
    دکتر محمد ذاکری

     

    ماهی سفید ارزشمندترین ماهی استخوانی دریای خزر / بخش اول


    نظرات